هفت نکته‌‌ی نجومی درباره روز اول بهار و لحظه تحویل سال

یک سال دیگر هم به سرعت برق و باد گذشت و دوباره نزدیک شدیم به لحظه‌ی تحویل سال، لحظه‌ای که برای بسیاری از ما یادآور خاطرات خوب است، پر از رنگ‌های زیبا، بوهای خوش و مزه‌های نوستالژیک. از حال و هوای خوش عید و شروع فصل سبز بهار که بگذریم، شاید بد نباشد از نظر نجومی هم اطلاعاتی در این باره داشته باشیم. با هم هفت نکته‌ی جالب نجومی را درباره‌ی روز اول و لحظه‌ی تحویل سال مرور می‌کنیم.

۱-  زمین در مداری تقریبا دایره‌ای شکل (در واقع یک بیضی بسیار نزدیک به دایره!) به دور خورشید می‌چرخد. هر دور چرخش زمین به دور خورشید تقریبا ۳۶۵٫۲۵ روز طول می‌کشد. اگر بخواهیم کمی دقیق‌تر حساب کنیم می‌شود ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه که طول یک سال شمسی است. این فاصله‌ی زمانی، دقیقا فاصله‌ی بین دو لحظه‌ی تحویل سال است. به همین دلیل زمان تحویل سال، هر سال ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه جابه‌جا می‌شود و نسبت به سال قبل به جلو می‌رود. اگر پارسال حدود ساعت ۲ و ۱۵ دقیقه بود، امسال می‌شود نزدیک ساعت ۸٫

۲- برای اینکه همیشه تقویم و فصول طبیعی با هم منطبق بمانند، هر چهار سال و گاهی اوقات هم هر پنج سال ، یک سال کبیسه داریم. یعنی سالی که یک روز طولانی‌تر از سال‌های دیگر است و ۳۶۶ روز دارد. این یک روز اضافه، جمع ۶ ساعت‌های اضافه‌‌تر از ۳۶۵ روز است که هر چهار سال یکبار، جمع شده و به طول سال معمولی اضافه می‌شود.

۳-  در لحظه‌ی تحویل سال، خورشید در آسمان به نقطه‌ای به نام اعتدال بهاری می‌رسد. به اصطلاح نجومی‌ها، در مسیر حرکت خود که دایره‌البروج نام دارد، به دایره‌ای دیگر به نام استوای آسمانی می‌رسد. در این لحظه، خورشید دقیقا به صورت عمودی به استوای زمین می‌تابد. در روز اول سال، طول شب و روز در تمام نقاط جهان تقریبا با هم برابر و معادل ۱۲ ساعت است. کل نقاط زمین اعتدال در شب و روز را تجربه می‌کنند. این برابری شب و روز فقط در روز اول بهار(اعتدال بهاری) و روز اول پاییز(اعتدال پاییزی) رخ می‌دهد.

پیدایش فصل‌ها در اثر تغییر زاویه‌ی تابش خورشید و انحراف 23.5 درجه‌ای محور چرخش زمین که عامل آن است.

پیدایش فصل‌ها در اثر تغییر زاویه‌ی تابش خورشید و عامل آن یعنی انحراف ۲۳٫۵ درجه‌ای محور چرخش زمین.

۴- روز آغاز بهار در نیمکره‌ی شمالی کره‌ی زمین، معادل روز آغاز پاییز در نیمکره‌ی جنوبی است. همان‌طور که احتمالا می‌دانید، تغییرات فصلی نه به دلیل دور و نزدیک شدن زمین به خورشید، که به دلیل تغییر زاویه‌ی تابش خورشید نسبت به سطح زمین و همچنین تغییر نسبت طول روز به شب اتفاق می‌افتد. در نیمکره‌ی شمالی، در نیمه‌ی اول سال خورشید با زاویه‌ی نزدیک‌تر به عمود می‌تابد و طول روزها هم بلندتر از پاییز و زمستان است. در نیمکره‌ی جنوبی در همین نیمه‌ی اول سال، زاویه‌ی تابش خورشید مایل‌تر است و طول روزها کوتاه‌تر.

۵- در روز اول سال، خورشید از نقطه‌ی شرق طلوع و در نقطه‌ی غرب غروب می‌کند. بر خلاف تصور عمومی، خورشید هر روز از نقطه‌ی شرق در افق طلوع نمی‌کند و در نقطه‌ی غرب هم غروب نمی‌کند. این اتفاق فقط در دو روز از سال می‌افتد که یکی روز اول بهار و دیگری روز اول پاییز است.

خورشید فقط در اعتدال‌ها از نقطه‌ی شرق طلوع می‌کند. امتیاز تصویر: Anthony Ayiomamitis

خورشید فقط در اعتدال‌ها از نقطه‌ی شرق طلوع می‌کند. امتیاز تصویر: Anthony Ayiomamitis

۶- در روز اول بهار و در لحظه‌ی اذان ظهر یعنی زمانی که خورشید در بالاترین ارتفاع خود در آسمان است اگر در استوای زمین باشید، خورشید دقیقا بالای سر شماست و عمود می‌تابد. هر چه به سمت عرض‌های شمالی یا جنوبی‌تر بروید، تابش خورشید از حالت عمودی خارج شده و به افقی نزدیک‌تر می‌شود. در بدترین حالت اگر در لحظه‌ی تحویل سال در قطب شمال باشید، خورشید لب افق قرار دارد. مثل زمانی که در حال طلوع است.

۷- در نگارش محتواهای موردی، معمولا می‌گویند نوشته‌هایی با ۵، ۷ یا ۱۰ مورد بیشتر خوانده می‌شوند! این شد که من هم عدد ۷ را انتخاب کردم. حرف آخرم یک نکته‌ی علمی نیست بلکه آرزو است. آرزوی سالی خوب، پر از شادی و سلامتی و آرامش برای همه‌ی شما خوانندگان گرامی. امیدوارم سال خوبی داشته باشید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *