به تماشای رقص پرندگان

یکی از صحنه‌های چشم‌نوازی که احتمالا شما هم تا به حال به تماشای آن نشسته‌اید، صحنه پرواز دسته‌جمعی پرندگان و اشکال مختلفی است که در این پرواز گروهی به وجود می‌آید. اگر کتاب پیچیدگی نوشته محمدرضا شعبانعلی را مطالعه کنید، در فصل هشتم (از نسخه فعلی کتاب یعنی نسخه ۳۰) درباره هوش گروهی، سوارم‌ها و حرکت توده‌های بزرگ جاندارانی مثل مورچه‌ها و ماهی‌ها توضیحات مفصلی را پیدا می‌کنید و خواهید دید که چگونه قواعدی ساده در حرکت هر موجود از یک گروه برای مثال گروه ماهی‌ها، باعث ظهور رفتارهای پیچیده در جمع می‌شود.

با چنین پیش زمینه‌ی ذهنی، دیروز به کارهای زیبای عکاسی اهل اسپانیا برخوردم که به این موضوع ارتباط داشت. ژاوی بو (Xavi Bou)، عکاس ساکن بارسلونا، در یکی از پروژه‌های خود حرکت پرندگان را به شیوه‌ای خاص به تصویر کشیده است. شیوه‌ای که در آن می‌توان حرکت این موجودات زیبا و اصولا هر موجود متحرکی را در طول زمان به تصویر کشید. از گذشته با به تصویر کشیدن حرکت ستارگان در آسمان یا عکاسی برای ثبت رد ستاره‌ها (Star trail) آشنا بودم و خودم هم عکس‌هایی با این شیوه گرفته‌ام. در ادامه ابتدا یک عکس رد ستاره‌ای را ببینید که از ویکی پدیا برداشته‌ام:

تصویری از رد ستارگان دور قطبی. امتیاز تصویر: Adhemar M. Duro Jr.

در این تصویر، دیافراگم دوربین مدت زمان طولانی باز بوده و برای چندین ساعت نور به سنسور دوربین رسیده است، در نتیجه حرکت ستارگان در آسمان از دید ما در طول این چند ساعت در یک فریم ثبت شده است. در واقع حرکت ستاره‌ها که ما هر شب شاهد آن هستیم نتیجه چرخش زمین به دور خود است. مرکز دوایر در این عکس نقطه قطب شمال آسمان یا همان امتداد محور چرخش کره زمین است که ستاره قطبی در نزدیکی آن قرار دارد.

 

اما از موجودات غیر زنده‌ای مثل ستاره‌ها، برسیم به ثبت حرکت پرندگان. در ادامه تعدادی از عکسهای ژاوی بو از حرکت پرندگان یا همان پرنده‌نگاری‌های او (ornithography: ترکیبی از Ornithology به معنای پرنده شناسی و Photography) را با هم ببینیم و لذت ببریم.

Credit: Xavi Bou

Credit: Xavi Bou

Credit: Xavi Bou

Credit: Xavi Bou

Credit: Xavi Bou

Credit: Xavi Bou

اگر از دیدن این تصاویر لذت بردید، پیشنهاد می‌کنم تصاویر بیشتر را در گالری وبسایت او ببینید. این پروژه را نمی‌توان پروژه‌ای علمی نامید و خود او هم در وبسایتش تاکید دارد که این کار بررسی و ثبت حرکت پرندگان با روش علمی نیست. اما به هر حال به نظر من پروژه‌ای الهام بخش و زیباست و به قول خود او عکسها حاصل تلفیق هنر و علم و تکنولوژی هستند. سفری به دنیای پیچیده حرکت گروهی پرنده‌ها.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *